کتاب کاربرد نظریه های ارتباطات

بسم الله الرحمن الرحیم

 *چرا تأثیرات از بین همة جنبه‌های فراگرد ارتباطی جمعی بیشتر مورد توجه و مطالعه قرار می‌گیرد:

1) به این دلیل که از رسانه ها برای نفوذ در مردم استفاده شود تا کاری را انجام دهندکه در حالت عادی ممکن است انجام نشود.

2) به دلیل ترس از آثار بد رسانه‌ها مانند: خشونت٬ بی تفاوتی و پرخاشگری (همچون مطالعات تأثیرات رسانه‌های جمعی بر کودکان)

3) ارزیابی اهمیت و نتایج رسانه‌ها در جامعه

4) برنامه ریزی ارتباطات

ادامه نوشته

خلاصه نظریه های ارتباطات کتاب ویتل جان ص371 تا 405

بسم الله الرحمن الرحیم

خلاصه نظریه های ارتباطات کتاب ویتل جان ص371 تا 405

دانشجوی ارتباطات خانم سلیمانی

نظریه های تعامل نمادین نمایشگرایی و روایت

تعامل گرایی نمادین : رشته فرض های منطقی درباره ارتباطات و جامعه است شامل 7 اصل نظری بر طبق نظریات جرون مانیس و برنال مرتزر می باشد

1.    ادراک انسان همیشه با کنترل نماد ها انجام می گیرد

2.    معانی از طریق مبادله نمادها و تعامل بین مردم اموخته می شود

3.    مردم  از طریق تعامل نهاد های اجتماعی سخت ها را به وجود می اورد

4.    رفتار افراد اختیاری است نه در گرو وقایع

5.    انعکاس تعامل های فرد در دیگران بر گرفته از مکالمات درونی ذهنش می باشد

خلق و ایجاد رفتار در گرو تعاملات است
ادامه نوشته

خلاصه کتاب دانش ارتباطات پرفسور مولانا تمام فصول بغیر از فصول 4،5،6

بسم الله الرحمن الرحیم

خلاصه کتاب دانش ارتباطات پرفسور مولانا تمام فصول بغیر از فصول  4،5،6

دانشجوی ارتباطات  خانم سلیمانی

فصل اول

1.     فن اوری تلفن و شکل گیری الگو های ریاضی ارتباطات :یکی از عوامل موثر در علمی شدن رشته ارتیاطلت در دهه نخستین صده بیستم توسعه فن اوری مخابرات بویژه تلگراف و تلفن است برخی دانشمندان الگو های ریاضی این فن اوری را بوجود اورده اند به نام نظریه ریاضی ارتباطات

2.       فرمایش شناسی ،مطالعه کنترل و ارتباطات :عده ای از دانشوران غربی هنگام مطالعه حوزه خاصی از فیزیک مثل برق مکانیک متوجه شدند که در این رشته ها پدیده های ارتباطی دارای اهمیت فوق العاده ای است توجه این گروه به موضوع ارتباطات نه از جنبه زبانی بلکه از لحاظ حرکت الکترون ها و ارتباط انها با هم بود نوربرد وینر و کارلین چری موسسین رشته فرمانش شناسی بودند

3.     پروپاگاندا و روش تحلیل محتوا : این اصطلاح در اغاز جنگ جهانی اول به معنای استفاده از دانش روانشناسی جامعه شناسی علوم سیاسی و با تمرکز و بسیج فن اوری ارتباطات برای اهداف ملی و بین المللی و حتی نظامی مطرح شد جنگ روانی را مورد مطالعه دقرار می داد هارولد لاسول از جمله دانشمندانی بود کار مطاله وتلاشوی منجر به شکل گیری روش تحلیل محتوا شد

 

ادامه نوشته

"آسیب شناسی ارتباطات در گروه های کوچک"

بسم الله الرحمن الرحیم

چکیده: گروههای کوچک،واحدهای اجتماعی متعدددی هستند که به منزله ی سلولهای بدنه اجتماع هستند. ارتباطات در گروههای کوچک به صورت درون گروهی وبین گروهی تعریف میگردد. دراین مقاله ارتباطات درون گروهی مورد بررسی وواکاوی قرار گرفته وآسیبهای آن مورد تحلیل واقع شده است.ساختار دهی نامناسب به گروه،شفاف نبودن نقش ها ووظیفه ها ،همنوایی گروهی ونداشتن خلاقیت از مهمترین مواردی است

 که ارتباطات درون گروهی راناکارآمد میسازد.درپایان مقاله راهکارهایی در خصوص بهبود فضای ارتباطی گروهی بیان شده است.

ادامه نوشته

دانش ارتباطات

دانش ارتباطات

نوشته‏ای از کتاب دانش ارتباطات پروفسور حمید مولانا

شکل گیری و گسترش دانش ارتباطات

مسئله ارتباطات، پدیده‏ای بنیادین است که پیشینه‏ای از ابتدای خلقت بشر دارد. آیه سیزده سوره حجرات، تاییدی بر این مطلب است. ارتباطات بر جامعه نیز مقدم است و بدون آن زندگی میسر نیست.

در آغاز، ارتباطات به صورت امری هنری بوده است و به تدریج شکل علمی پیدا کرده است. از زمان ارسطو می‏توان به نشانه‏هایی از علمی بودن ارتباطات پی برد. در آغاز قرن بیستم علمی کردن رشته ارتباطات، آغاز شد.

ادامه نوشته

فصل 16 و 17 کتاب تانکارد

بسمه تعالي

فصل 16 و 17 کتاب تانکارد

رسانه‌هاي جمعي در جامعه جديد

جامعه نوين بدون وسايل ارتباط جمعي تقريباً غيرقابل تصور است. و بسته به نوع نظام، علايق و نيازهاي افراد كاركردهاي متنوعي دارند.

چهار نظريه ارتباطات: 1- نظريه اقتدارگرا 2- نظريه آزادي خواه 3- مسئوليت اجتماعي 4- تماميت خواه شوروي

ادامه نوشته

خلاصه (paper) دانش ارتباطات پرفسور حميد مولانا:

بسمه تعالي

خلاصه (paper) دانش ارتباطات پرفسور حميد مولانا:

شكل‌گيري و گسترش دانش ارتباطات

آيه 13 سوره حجرات در كنار آيات قرآن به ويژه در سوره‌هاي الرحمن و قلم و...، حاكي از بنيادي بودن پديده ارتباطات در بشريت است.

نكته‌ها: 1- ارتباطات، پديده بنيادين است كه از زمان خلقت بشر تا به امروز با او همراه بوده است.

2- ارتباطات در طول تاريخ تا اوايل سده بيستم، موضوعي هنري و فني بوده است. اما از سده بيستم ارتباطات به صورت علمي مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.

ادامه نوشته

خلاصه ارتباطات

خلاصه فصل 10 از كتاب در آمدي بر نظريه ارتباط جمعي  دنيس مك كوايل

مطالعه رسانه هاي جمعي درعلوم اجتماعي وضعيت ابهام آميزدارد.ازيك طرف مي توان پديده كلي ترارتباطات دانست و درعين حال چندين رشته دانشگاهي مدعي پرداختن به اين موضوع هستند.موضوع ارتباطات بسيارگسترده است .توليدات ارتباط جمعي يكي از عناصراصلي فرهنگ جوامع به شمارمي آيد .

طبقات موقعيتهاي ارتباطي:

 1-فرستنده عمومي –دريافت كننده عمومي

2-فرستنده خصوصي-دريافت كننده عمومي

3-فرستنده خصوصي –دريافت كننده خصوصي

4-فرستنده عمومي –دريافت كننده خصوصي

مضمون هاي اصلي نظريه اي رايج رسانه هاي جمعي

باوجود حجيم بودن نظريه هاي موجود نظريه رسانه ها هنوزبسيارناقص است .به جاي احكام روشن درباره ميزان  وجهت گرايشهاي مختلف دررسانه ها فقط قادريم به بعضي مشاهدات موقتي دست بزنيم .علت آن ناكافي بودن شواهد ،تنوع شرايط ،ابهام ودوگانگي است .

ازلحاظ اجتماعي رسانه ها پراكنده سازهستند، ياوحدت بخش؟اين نظريه ازانواع احتمالات ممكن بحث مي كند تا تاثيرمثبت ومنفي .

غيراصلي بودن ووابستگي رسانه ها به علت :1-وابستگي رسانه ها به دولت 2-پاسخگوئي تقاضاي مخاطبان ميباشد3-ويژگي دريافت كنندگان مهم است 4-ارزيابي مردم ازرسانه سطحي است .

رسانه وموضوع تعريف اجتماعي :تعريف درواقع مجموعه اي ازتصورات هستنددرمورد آنچه كه عملا رسانه ها انجام مي دهند.

ابهام وچندگانه گي هدف وپيام رسانه دربين اهداف ،تنش هاي بسياري  وجوددارد ورسانه مي كوشد تا جوهره پيام راتغييردهد وآن را با تقاضاي فرهنگ يا منطبق رسانه اي سازگارمي سازد.

آزادي واستقلال رسانه ها ماهيت نظامها ونهادهاي رسانه اي با آرمان استقلال رسانه اي سازگاراست امابه رسانه امكان ايجاد فاصله با مخاطب مي دهد تا با فاصله گذاري با دوست سفارش دهندگا ن ومنابع وصاحبان رسانه ها .

رسانه وقدرت :هرچه رسانه پايگاه قدرت اجتماعي وسيعتري داشته باشد،بخش بزرگتري ازقدرت آن از خارج رسانه مي آيد رسانه براي آنكه موثرباشد نيازمند مشروعيت اقتدار وحمايت اجتماعي است.

تلفيق عناصر هنجاري وعيني :نظريه رسانه به ناگريز هنجاري است.

تنوع مدلها وشيوه هاي ارتباط :نكاتي درمورد طبقه بندي اهميت بسيار دارد 1-جهت وهدف پيام 2-پذيرش فعال وبا انگيزه پيام 3-نوع استحكام رابطه ميان مخاطب وارتباط ساز.

ارتباط جمعي در اينده ومشكلات نظري جديد :تكنولوژي ها براي كارآتر كردن روش هاي موجود به كاربرده شده اند وبه جهت تغييربنيادي هنوز جنبه هاي پيش بيني وتجربه واستفاده جنبي دارد .

انطباق مفاهيم مدل ها وروشهاي علم ارتباطات

نهادوسازمان رسانه :ازلحاظ توليد محتوي رسانه اي :تغييرات اصلي احتمالا درراستاي جابه جائي محل توليد خواهد بود.

مخاطب:دسترسي بيشتر مخاطب به محتوا همراه با تغييرات محتمل در رابطه ميان فرستنده ودريافت كننده مشكلا ت جديدي را به وجود خواهد آورد.

تاثيرات ارتباطات:پ‍ژوهش درباب تاثير احتمالا هميشه به مفاهيم مدل ها وروش هاي مناسب خود مجهزمي باشد .

محتوا به عنوان اطلاعات :پيش بيني مي شود مطالعه اطلاعات وفرهنگ سرعت روز افزوني بگيرد مخصوصا بااستفاده از كامپيوتر.

موضوعات نوپديد براي نظريه هنجاري ارتباطات جمعي :يكي از وظايف نظريه مناسب علم ارتباطات فراهم آوردن مفاهيم واستدلالهائي براي پاسخگوئي به مشكلات هنجاري است.

تكنولوژي جديد همچون ايدئولوژي :پيشرفت اجتماعي از گسترش انواع ارتباطات ناشي مي شود وبه شكل آزادي ورضايت خاطر بيشتر فردي بروز مي كند. تهيه چارچوبي براي ازمون نظريه ها تحت شرايط موجود در جوامع اطلاعاتي مي باشد.

مسائل اجتماعي –فرهنگي درمقابل اهداف اقتصادي –تجاري :عوامل اقتصادي تجاري حداقل به اندازه عوامل اجتماعي فرهنگي موثراست. درآينده منشاء مشكلات ازنظردسترسي به اطلاعات وتوانايي استفاده ازآن به وجود خواهد آمد.تقاضاي بيشتر براي دسترسي به مجاري جديد فرستنده ودريافت كننده اطلاعات به معناي وسيع به وجودخواهد آمد.

آينده سياست گذاري ارتباطي :كنترل انحصاري بخش دولتي ،ايجاد محدوديت براي انحصارات خصوصي ،انواع ساماندهي قانوني، انواع حمايت هاي مالي ، توافق هاي بين الملي درمورد فني وفرهنگي .

خلاصه مقاله بشير

معنا شناسي جديد ارتباطات :مفهوم ارتباطات نيازمند تعريفي مناسب تر وجامع تر است.ازمشكلات جدي درتعريف ارتباطات بديهي بودن معناي آن درهمه ابعاد زندگي است. هدف اين مقاله تعاريف ومعاني مختلف مفهوم ارتباطات با استفاده ازروش تحليل معنا شناسي .

ارتباطات :مفاهيم اصلي درعلوم اجتماعي به ويژه علوم ارتباطات درعصركنوني است.

فرهنگ :پيچيده ترين واژه اي كه تاكنون درعلوم اجتماعي مورد بحث وبررسي قرار گرفته است .

لوئي دولو :فرهنگ مركز برخورد افكار وعقايد است .

ال كروبروكلايدهون :تاكنون براي اين واژه 164تعريف مشخص شناسائي كرده اند. مايكل پين :اصطلاحي است با كاربرد نامحدود كه مي توان آن رابه هرچيزاطلاق كرد. ادوارد هال :اطلاعات به اشتراك گذارده شده درباره رمزگذاري، ذخيره سازي وبازيابي آن اطلاعات .

هال فرهنگ ارتباطات را تعريف مي كند همان طور كه ارتباطات فرهنگ راتعريف مي كند.

پروسر :فرهنگ وارتباطات تجزيه ناپذيرند .هال :80تا 90درصد ارتباطات زباني نيست، بلكه كلمات چيزهائي مادي و رفتار است .

هابر ماس :اغاز فرهنگ، ارتباطات است. خلق ارتباطات به زمينه فرهنگي مناسب نيازمند است .

ليتل جان :ارتباط هميشه دريك زمينه ايجاد مي شود وماهيت اتباط به ميزان زيادي به همان زمينه بستگي دارد.

وود:بزرگترين نظامي كه ارتباط را تحت تاثير قرار مي دهد همان فرهنگ است .

چرخه به هم پيوسته فرايند توليد وانتقال معنا در فرهنگ وارتباطات :رسانه در قلب و مركز اين فرايند است.

رسانه در شناخت ودرك عموم از جهان تاثير دارد .واسطه ميان آگاهي هاي فردي وساختارهاي گسترده تر اجتماعي وسازنده معناست.

دروين:رسانه ها راه را هموار مي سازند تا مردم درباره جهان پيرامون خود آگاهي يابند.

گيدنز:رسانه ها زمينه ساز نگرشهاي اجتماعي هستند.

تحولات تاريخي –مطالعاتي مفهوم ارتباطات :از زمان جنگ جهاني دوم شروع شده است .مطالعات انجام شده دراين زمينه :ازنگاه مكانيكي ورياضي تا نگاه معناشناسانه طبقه بندي مي شود .تحول ديدگاه هاي مختلف ارتباطات بردومكتب استوار است:الف :فرايند انتقال پيام .ب :توليدوتبادل معاني

نظريه رياضي شانن وويور:محورهاي قدرت وشناخت. به نظريه رياضي ارتباطات معروف است .شانن مي گويد:نظريه اي رياضي درباره ارتباطات است .وويور مي گويد:ارتباطات فراگردي است كه طي آن يك فكرروي ديگري تاثير مي گذارد .اين نظريه آغاز ظهورمكتب فرايند انتقال پيام است .ارتباط را فرايندي ساده وخطي نشان مي دهد .پيام دراين نظريه :از طريق مجرا وازمنبع به مقصد وازفرستنده به گيرنده حركت مي كند

الگوي دوبعدي گربنر:(محورهاي شناخت ،قدرت ،موقعيت )

برمبناي بعد ادراكي يا دريافتي وبعد ارتباط برقرار كردن با وسائل وكنترل استواراست.

تفاوت الگوي جورج گربنروشانن :جورج گربنر :پيام رابه واقعيت كه درباره چيزي است مربوط مي كند.

هردوبعد ادراكي وكنترلي مجددا براهميت دوعامل شناخت وقدرت درلحظه ارتباط تاكيد دارد.

الگوي پنج مرحله اي لاسول (محورهاي تاثيرگذاري وتغيير)

برپايه چه كسي، چه مي گويد،دركدام مجرا، باچه كسي وباچه تاثيري طراحي شده است.

پايه فرستنده :چه كسي ،پايه گيرنده:باچه كسي

موضوع تاثيرگذاري دراين الگوجديداست ،تعبيرلفظي ازهمان الگوي شانن وويراست.

الگوي سه ضلعي نيوكامپ :(اطلاعات وشناخت )

برپايه تاثيرارتباط درجامعه يا روابط اجتماعي استواراست.داشتن اطلاعات اوليه يا شناخت اوليه براي حركت ارتباطي ازويژگي هاي مهم اين الگواست .تفاوت جدي با لاسول "خطي "وشانن ووير"خطي "دارد

الگوي وستلي ومك لين :(محورهاي اطلاعات وقدرت )

بر پايه نيازاجتماعي به اطلاعات طراحي شده است .اطلاعات عامل اصلي ارتباط است.قراردادن دروازه بان درمسيرحركت پيام ازطرفي وتعامل فرستنده ودروازه بان براي شكل گيري پيام وانتقال آن به گيرنده .اعتقاد به قدرت كه تعين كننده گفتمان مرتبط با پيام است.

الگوي ياكوبسن :(محورهاي رمز زمينه  موقعيت )

دوعنصرمهم را وارد مفهوم ارتباط مي كند ،يكي بحث معنا ورمز نهفته درپيام وديگري زمينه خلق پيام .ازيك طرف به الگوهاي خطي وازطرف ديگر به الگوهاي سه ضلعي شباهت دارد .شكل گيري پيام رادر بستر زبان تحليل مي كند.لحظه تماس اهميت خاص دارد.

تعاريف مختلف مفهوم ارتباطات :دنس ولارسن براي واژه ارتباط 126تعريف كرده اند. دنس دريك مطالعه ديگر 15تعريف راازبين آنها انتخاب واساسي معرفي كرده است. مقاله حاضراين 15تعريف را اساس تحليل خود قرار داده است كه عبارتست از :1-نماد،لفظ ،سخن ،2-فهميدن وادراك ،3-كنش و واكنش ،4-كاهش عدم قطعيت، 5-فرآيند يافراگرد،6-انتقال جابجائي تبادل ،7-مرتبط كردن بسته بندي كردن ،8-اشتراك همانندسازي ،9-كانال  حامل وسيله مسير ،10-تجديد ياهمانندسازي خاطرات ،11-پاسخ تبعيض آميز "واكنش متفاوت "تعديل كننده رفتارواكنش تغيير ،12-محر ك،13-آگاهانه ازروي قصد ،14-زمان موقعيت ،15-قدرت.

تحليل زبان شناختي ومعناشناختي :ازعوامل مهم تحول درپژوهش هاي ارتباطي غلبه رويكرد كيفي بر رويكرد كمي .

ديدگاههاي دانشمندان ارتباطات درباره شيوه انتقال پيام :تغيير مسير پژوهش هاي ارتباطي از كمي به كيفي است .ديويدبرلو :معني درانسان وجود دارد نه دركلمات .زبان شناسان برخلاف برلو معنا را درزبان ون اقابل انتقال درحوزه زبان مي دانند.درحوزه معنا دونوع معنا رابررسي مي نمائيم 1-رابطه واژه نص ومعنا2-معنا در نظام معنا:رابطه معني بامعنا سنجيده مي شود.

استنلي فيش :معناي متن درزمينه خاص به وجود مي آيد وموقعيت مند است. معني دركنه اوضاع واحوال قراردارد. اصولا معنا درتقابل بامعني به كارميرود، معني به معني واژه گاني ونهايتا جمله مي پردازد، معنا خوانش وتعبيري است كه از يك متن شكل مي گيرد. تحليل گفتمان نوعي از معناشناسي غيرآماري است  تحليل محتوي متكي بر معناشناسي آماري است .

مراحل پنج گانه ارتباط

1-شناخت :نظريه مديريت اضطراب –عدم قطعيت گاديكانست

 2-تبادل :كلام تنها نوعي از نشانه هاي قراردادي است كه مبادله مي شود-تبادل بدون شناخت محقق نمي شود.

3-تغيير:تعديل دربرداشت نتيجه، ايجاد تغيير در گيرنده برپايه تبادل وشناخت اوليه است.هدف ازايجاد تغيير در حركت ارتباطي :هماندسازي ونمادسازي جديد بر مبناي اشتراكات

4-همانندسازي

5-قدرت :آخرين مرحله ازفرايند ارتباط مي باشد ،مي توانداولين مرحله هم باشد.

مطالعه مقايسه اي محورهاي الگوها وتعاريف ارتباطي :دراين مقاله 6الگوو15-تعريف درباره ارتباطات مطرح شده است.

تعريف پيشنهادي ارتباطات :مبادله وشناخت همراه با قدرت است كه هدف ازآن تغيير با هدف همانند سازي درموقعيت هاي مختلف است .

گاديكانست :اگردرمرحلي اي از فرايند ارتباطي درجه اضطراب از آستانه بيش از حد"ماكزيمم "فراتر رود يا از آستانه كمترين حد"مينمم "پايين تر آيد هيچگونه ارتباطي برقرار نمي شود.

خلاصه فصل سيزده ومباحث مشترك از فصل چهاردهم از كتاب ارتباطات تانكارد

نظريه كاشت :جورج گربنرطولاني ترين وگسترده ترين برنامه پژوهش اثرهاي تلويزيون را انجام داد، كه نظريه كا شت را پرورش داد .مخاطب از مواجهه با پيامهاي مشابه چيزي را توليد مي كند كه گربنرآنرا كاشت ناميده است .نظريه كاشت :بابررسي بينندگان كم مصرف وپرمصرف تلوزيون دريافت كه رسانه ها ديدگاه هاي يكساني از واقعيت هاي اجتماعي مي دهند ومخاطبين بر اثرآن فرهنگ پذير مي شوند. تماشاگران پر مصرف نسبت به تماشاگران كم مصرف حس شديدتري از خطر وناامني از تلويزيون دريافت مي كنند.هيرش به نظريه كاشت انتقادي وارد كرد،اومعتقد بود كه گربنرنتوانسته ساير متغيرها را به خوبي كنترل كند .گربنردرپاسخ به هيرش دو مفهوم متداول سازي (تماشاي بيش از حد منجربه تقارن ديدگاه ها درگروه مي شود )وتشديد (زماني روي مي دهد كه اثركاشت در گروه خاصي ازجمعيت بيشتر مي شود)رااضافه كرد .رابين پرس وتيلور دريافتند كه سن ،جنس ،پايگاه اجتماعي واقتصادي ،قصدتماشاي تلويزيون ،واقع گرائي متصور،بهتراز متغيرمواجهه با تلويزيون اعتماد به ديگران را پيش بيني مي كند .يعني مخاطب تلويزيون رامخاطب فال درنظرگرفتند.

نظريه استفاده ورضايتمندي :رويكرد استفاده وخشنودي نكته بسيارمهمي رابه ما يادآوري مي كند.افراد ازرسانه ها براي مقاصد بسيارمتفاوتي استفاده مي كنند تاحدود بسيارزيادي استفاده كننده ارتباط جمعي تحت كنترل قراردارد .رويكرد استفاده وخشنودي مي تواند پادزهرتاكيد بر مخاطب منفعل وتاكيد بر متقاعدسازي باشد .اليهو كاتزدر مقاله براي نخستين بار استفاده ورضامندي رامطرح كرد رويكرد استفاده ورضامندي با نظريه آزادي گرا وبرداشتهاي جان استوارد ميل از عقلانيت انساني تطبق پيدامي كند .مهمترين فرضيه نظريه بر اين نكته تاكيد مي كند كه انتخاب مخاطب آگاهانه وبر اساس انگيزه است ومخاطب دربيشترمواقع كاملا فعال است .مهمترين هدف آن بررسي چگونگي  انتخاب دريافت و شيوه  عكس العمل مخاطبين است .اثرها ممكن است وابسته يا مرتبط با نيازهاي وانگيزهاي مخاطبين باشد .بلامر ومك كوئين به عنوان راهبرد محلي پژوهش ازاين رويكردرانتخابات عمومي سال 1969انگلستان استفاده كردند .

طبقه بندي نيازها واستفاده افراد از رسانه ها

دسته بندي اول :الف : فوري  ب:تاخيري

دسته بندي ديگر 1-اطلاعاتي –اموزشي 2-تخيلي –فراغتي

دسته بندي مك كوئيل وبلامر:1-فراغت 2-روابط شخص 3-هويت شخص 4-نظارت

كارتز گورويچ هاس وكاركردهاي اجتماعي وروانشناختي رسانه جمعي رادر دسته هاي زير قرار دادند: 1-نيازهاي شناختي 2-نيازهاي عاطفي 3-نيازهاي انسجام بخش 4-نيازهاي گريز از تنش

در انتهاي دهه 1970 پژوهشگران به مسئله رضامندي هاي طلب شده ورضامندي هاي كسب شده از رسانه ها روي آوردند.

انتقادات از نظريه استفاده ورضامندي:1-غير نظري بودن2-ابهام در مفاهيم اصلي 3-جز يك رويكرد جمع آوري اطلاعات نيست4- توجه زياد به فرد 5-تاكيد بر نياز بدون توجه به ساختار اجتماعي وجايگاه رسانه6-هميشه هدفمند نيست اين نظريه هم اكنون مي كوشد كه فرهنگ وافراد مخاطب جامعه رامطالعه كند

رابين وويندال نظريه استفاده ووابستگي رامطرح كردند .افراد رادر نظامهاي اجتماعي قرار مي  دهد ،نظام هائي كه كمك مي كنند نيازهاي افراد شكل بگيرد .مواجهه با ارتباطات جمعي ممكن است هميشه سنجيده وهدفمند نباشد .تلويزيون وفيلم درمقايسه با مطالب چاپي به خاطر ماهيت تصوري كه دارند بيش تر احتمال دارد كه واكنش هاي شناختي وعاطفي همسان تري در مخاطبان ايجاد كنند.

نظريه شكاف آگاهي :براي اولين بار توسط تيكنور ،دونوهودرمقاله اي به نام درجريان رسانه هاي جمعي و رشد تفكيكي درآگاهي مطرح شد .فرض اصلي دراين نظريه اين است كه وقتي ريزش اطلاعات رسانه هاي جمعي به نظام اجتماعي افزايش مي يابد ،بخش هائي از جمعيت با پايگاه اجتماعي اقتصادي بالاتر ،سريعتر از بخش ها يا پايگاه اي پائين تر اين اطلاعات را كسب مي كنند ،به طوري كه شكاف درآگاهي ميان اين بخشها به جاي اين كه كاهش يابد افزايش پيدامي كند .وسائل ارتباط جمعي ممكن است عملا اثرافزايش شكاف آگاهي ميان افراد گروههاي اجتماعي مختلف باشد.

برنامه خيابان سسام براي كودكان پيش دبستاني محروم  ساخته شده بود كه نشان داد شكاف ميان كودكان ممتاز ومحروم بسته نشده بود .با تماشاي برنامه ،شكاف آگاهي گسترش يافته بود.

شكل هاي عملياتي فرضيه

 1-باگذشت زمان كسب آگاهي ازموضوعي كه عموميت بسيار يافته است درميان افرد تحصيل كرده سريع ترازكسب آن درميان اشخاص باتحصيلات كم است.

 2-دريك زمان معين بايد همبستگي بالاتر ميان كسب آگاهي وتحصيل در مورد موضوع هائي  كه دررسانه ها عموميت زيادي يافته اند وجود داشته باشد.

دلايل ممكن براي شكاف آگاهي  :1-توانائي ارتباط متفاوت افراد پايگاههاي اجتماعي اقتصادي 2-ميزان اطلاعات ذخيره شده يا آگاهي قبلي متفاوت 3-تماس اجتماعي مناسبتر طبقه اجتماعي اقتصادي بالاتر 4-مكانيسم هاي مواجهه گزينش ،پذيرش وحفظ ممكن است دخيل باشد 5-ماهيت رسانه با اشخاص داراي پايگاه اقتصادي بالاتر سازگاراست.

اصلاح فرضيه :1-هنگامي كه درموضوع محلي تعارض وجود داشت باشد ،احتمال دارد شكاف كاهش يابد 2.-شكاف اجتماعي دراجتماعات متكثر كه منابع اطلاعات متعدد است بيشتر از اجتماعات همگون است. 3-وقتي موضوعي اثرفوري وقوي دارد احتمال شكاف كاهش پيدا مي كند.

اتما و كلين دو تبيين شكاف آگاهي رامطرح كردند :1-شكاف آگاهي به خاطر مهارتهاي ارتباطي وعوامل مرتبط باپايگاه اقتصادي است. 2-شكاف آگاهي به خاطر تفاوت درانگيزش است .

تلويزيون ممكن است قدرت ويژه اي براي بستن  شكاف يا جلوگيري ازگسترش آن داشته باشد.

عموميت فرضيه :راجرز گفته است ":شكاف بايد دراثرهاي نگرش و اثرها ي رفتاري آشكار به كارگرفته شود نه اينكه فقط دراثر برآگاهي استفاده شود .وك لئوباي دورال بررسي شكاف يا متغيرموازنه مشاركت سياسي آگاهانه را انجام دادند وپنج كاركردريافت: 1-انگيزه مداخله 2-افزايش آگاهي 3-تسهيل تصميم گيري باروشن كردن مسائل ونظايرآن 4-انگيزش مشاركت درشكل پيكارگري ونظاير آن 5-تحكيم وابستگي به نظام سياسي انتزاعي تر.

جنووا و گرينبرگ دريافتند شكاف آگاهي خيلي بيشتر از پايگاه اجتماعي اقتصادي يا تحصيلات با مخاطب رابطه دارد.علاقه اعم از شخصي واجتماعي است.

شكاف نفوذ برانتگارد به بررسي اثر بر حفظ اطلاعات واثر بر انتشار اطلاعات به جاي توجه صرف به آگاهي پرداخت.براساس مطالعه وي افراد با تحصيلات بالا نسبت به كساني كه تحصيلات كمتري دارند ،كمتر در معرض اطلاعات بودند ونيزهر دو گروه در حفظ اطلاعات يكسان بودند. از نظرانتشار اطلاعات وفعاليت سياسي افراد داراي تحصيلات بالاتر بيشتر از افرادي بودند كه تحصيلات كمتري داشتند ،بودند. بنابراين شكاف پديده همگن نيست .افراد با تحصيلات بالاتر بيشتر  مي تواند اطلاعات منتشركنند به اين ترتيب بامعرفي عقايد خود درتصميم گيرندگان نفوذ مي كنند.

شكاف آگاهي وفناوري جديد :اثراين فناوري ها بر سطح آگاهي عموم هنوز مشخص نيست .بسياري از اين فناوري ها گران هستند وبيشتر دردسترس افراد مرفه هستند .به اين دليل ممكن است اين انقلاب درفناوري درارتباطا ت ،گسترش اين شكاف آگاهي باشد.

انتقاد از فرضيه: 1-مبتني بر پارادايم ارتباطي ،منبع ،ارسال پيام به دريافت كننده است وتصورات خاص راپنهان مي كند .2-تاكيد بر دستكاري واعمال نفوذ درجهت اهداف ،اين رويكرد به تشخيص "سرزنش قرباني "منجر مي شود .

 

اعظم ذوقي دانشجوي رشته تبليغ وارتباطات فرهنگي

 

 

 

خلاصه تانکارد


ادامه نوشته



َدرآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی

 

 

 

دنیس مک کوایل

 

 

 

ترجمه پرویز اجلالی

 

 

 

 فصل پنجم  نظریه های هنجاری ساختار و عملکرد رسانه ها

 

در مورد پیوند رسانه های جمعی و جامعه زوایای مختلفی وجود دارد در درجه اول با وجود ویژگیهای مشترک نهاد رسانه در همه جوامع رسانه بیش از نهادهای ملی به وسیله فشارهای سیاسی و اجتماعی مخاطبانشان محدود می شود و کارشان بیان و منعکس کننده خدمات فعالانه به منافع ملی می باشد.

در درجه دوم رسانه بعنوان میانجی بین اعضای جامعه و جهان کمتر در دسترس رویدادها و قدرت مستلزم نوعی پیوند بر اساس اطلاعات مستمر می باشد سوم رویدادهای اصلی نظریه کارکرد گرا برای تداوم نوعی از نظام اجتماعی که مشخصه جامعه امروزی بزرگ مقیاس و صنعتی و اطلاعاتی می باشد لازم به نظر می آید.

شش نظریه هنجاری در رسانه ها نظریه اقتدارگرا: این اصطلاح را سیبرت وضع کرد. این نظریه وضعیت مطبوعات را در اولین جوامعی می باشد که عمدتا پادشاهی بودند و مطیع قدرت دولت و منافع طبقه حاکم بود. البته در دوره معاصر هم مطبوعاتی که از حمایت یابی طریفی در رابطه با دولت تا مطبوعاتی که آگاهانه یا مستقیم به عنوان ابزار قدرت دولتی سرکوبگر است مورد استفاده قرار می گیرند.

وجه مشترک آنها فقدان هر نوع استقلال واقعی برای ژورنالیست ها و متابعت آن ها از قدرت دولت است. این نظریه گسترش سانسور و اعمال مجازات برای سرپیچی از رهنمودهایی که از خارج بر مطبوعات تحمیل می شود و به موضوعات سیاسی مرتبط است یا قدرت ایدئولویکی دارد را توجیه می کند.

اشکال گوناگون بیان و یا اجرا می شود. از جمله وضع قوانین ،  حق دولت برای انتخاب های تحریریه و تعلیق انتشار و محرومیت های اقتصادی و ... تشخیص این نظریه در جوامع ها قبل دموکراتیک و دیکتاتوری استوار نیست. در این شرایط رسانه ها نمی توانند جز در این چارچوب عمل کنند.

در مورد اقتدارگرایی ناشی از اراده جمعی است و در آن ها آزادی رسانه با بعضی منافع دولت با جامعه به طور کلی در تضاد قرار می گیرد.

در بسیاری کشورها  کنترل های بیشتری در مورد تئاتر فیلم رادیو و تلویزیون دارد تا سایر رسانه ها . نباید این نظریه فقط یا زمانده تاریخی یا انحرافی استثنایی از هنجارهای جاافتاده تلقی کرد. این نظریه توجیه گر تسلیم رسانه هایی است که در برابر آنهایی که قدرت را به مستروع وجه نامستروع در دست دارند.

اصولی اساسی نظریه : رسانه ها نباید قدرت موجود را تضعیف و نظم را مختل کنند رسانه ها باید مطیع و مناقع قدرت باشند، رسانه ها باید از توهین به اکثریت روزهای اخلاقی و سیاسی بپرهیزند .

حمله غیر قابل قبول و توهین جرم به شمار می آید. روزنامه نگاران و مشاغل دیگر رسانه ها هیچ استقلالی ندارند. نظریه مطبوعات آزاد نام دیگر نظریه آزاد می خواهی سیبرت و سایرین است و ریشه در ظهور مطبوعات فارغ از کنترل دولتی در قرن هفده دارد به عنوان اصل مشروعیت نشریه مطبوعات در دموکراسی لیبرال است.

در ابتدایی ترین صورت توصیه می کند که هر فرد باید آزاد باشد هر چه می خواهد منتشر کند چند حق دیگر هم دارد حق آزادی عقیده بیان عقیده و در این نظریه ارزش های دولت لیبرال دموکراتیک است باور به بدتری فرد و حاکمیت اراده مردم.

انگیزه های پیشبرد  این نظریه متفاوت است ، بعضی اوقات دفاعی در مقابل حکومت ظالم و گاه هدفی برای خود و گاه برخی را ابزار رسیدن به حقیقت و گروهی آن را بخشی از آزادی تجارت و بالاخره گاه همچون روشی که عملا اجتناب ناپذیر است تلقی می شود.

یکی از داعیه های این نظریه بیان آزادی و عمومی بهترین راه رسیدن به حقیقت و پرده برداشتن از خطاهاست بنابراین مطبوعات جزء اساسی تر یک جامعه آزاد و خردگرا انگاشته می شود.

این نظریه به برخی از ناسازگاری هم اشاره دارد. مثلا کنترل اجباری را طرد می کند اما هیچ راه روشنی برای خنثی کردن فشارهای زیادی که بر رسانه ها وارد می آید راهی بر آنها نمی گذارد. همچنین این نظریه اصول را برای خود دارد از قبیل هیچ محدودیتی برای صادرات و واردات پیام و ارسال وجود ندارد. هر نوع  سانسور بیش تر توسط هر طرف ثالث آزاد باشد. نشر نظر اشتباه مثل نشر حقیقت تحت حمایت قانون قرار دارد.

نظریه مسئولیت اجتماعی . این نظریه دامنه کاربرد وسیعی دارد. چند نوع رسانه خصوصی چاپی و نهادهای عمومی (بخش ) را در برمی گیرد. این نظریه باید استقلال را با تعهد نسبت به جامعه بیامیزد و مبانی اصلی آن عبارت از این فرض که رسانه ها وظایف اساسی در جامعه بر عهده دارند بویژه در رابطه با سیاست دموکراتیک و تاکید بر حداکثر استقلال برای رسانه ها هماهنگ با تعهدات شان نسبت به جامعه.

نظریه مسئولیت اجتماعی سه اصل نسبتا ناسازگار را با هم سازگار سازد آزادی و انتخاب فرد، آزادی رسانه و تعهد رسانه نسبت به جامعه، دو راه حل ارائه می دهد اول رشد نهادهای عمومی دوم رشد بیشتر حرفه ای گرایی.

همچنین اصولی را این نظریه دارد، انجام تعهدات مشخص مورد جامعه ، کثرت گرایی رسانه ها

روزنامه نگاران و متخصصان رسانه باید در مقابل جامعه  .... پاسخگو باشند و ...

نظریه رسانه های شوروی

بر اساس نظریه عمومی دولت شوروی و مسائل جوامع سوسیالیسی لازم می آید که رسانه ها تحت کنترل نهایی ارگان دولت باشند و با سایر ابزارهای حیات سیاسی یگانه و سازگار شوند. از رسانه ها انتظار می رود که خودگردان باشند مسئولیت را اعمال کنند هنجارهای رفتار حرفه ای خود را مدون کرده از آن ها پیروی کنند و نسبت به خواسته های مخاطبانشان احساس مسئولیت کنند این نظریه هم اصولی دارد مثلا رسانه نباید خصوصی باشند به منافع طبقه کارگر خدمت کنند و آموزش اطلاع رسانی ایجاد انگیزه و بسیج مردم نظریه رسانه های توسعه بخش : این نظریه بیشتر در جوامع در حال توسعه است که به خاطر شرایط اقتصادی و سیاسی کشورها می باشد.

عناصر هنجاری نظریه نوخاسته توسعه ای هم حطبه مثبت و هم منفی را دارد این عناصر با وابستگی و سلطه خارجی و اقتدار طلبیدل بخواهی مخالف است و از نقش مثبت رسانه ها در توسعه ملی دفاع می کند .

استقلال و هویت فرهنگی هر جامعه ملی را ارج می نهد و تا حدودی زیادی طرفدار مسئولیت دموکراتیک و مردمی بوده و از مدل های ارتباطی مشارکتی حمایت می کند عاملی که بیش ترین انسجام را به این نظریه می بخشد پذیرش خود توسعه اقتصادی و همیشه با آن ملت سازی به عنوان هدف نمایی است.

نظریه مشارکت دموکراتیک رسانه ها:

خاستگاه این نظریه جوامع توسعه یافته لیبرال است . نکته مهوری آن نیازها علایق و آرزوهای یک دریافت کننده فعال در یک جامعه سیاسی است و مربوط می شود به حق داشتن اطلاعات ذی ربط پاسخگویی و استفاده از ابزارهای ارتباطی برای کنش متقابل در اجتماعات کوچک خرده فرهنگ ها و گروههای هم نفع و ترکیبی از آزادی خواهی آرمان گرایی و سوسیالیسم برابری گرایی زیست گرایی محیط و محلی گرایی است.

اصول و میانی آن از دسترسی همه شهروندان و گروه های اقلیت . عدم کنترل متمرکز سیاسی و دولتی تعلق به مخاطبان نه سازمان های رسانه ای  و .....

نظریه مطبوعات (آلقونسول سه شکل اساسی نظام رسانه ای را پیشنهاد می کند جهان اول( لیبرال سرمایه ای) جهان دوم (شوری سوسیالیستی))

جهان سوم در حال توسعه که با یکدیگر اختلاف دارند. اکتوسئول به هفتs

قانون روزنامه نگاری اشاره می کند . در همه نظام ارتباطی رسانه ها و عوامل آن به اعمال قدرت اقتصادی و سیاسی مشغول اند و مستقل عمل نمی کنند. و منافع آن ها را منعکس می کند که تامین اعتبار آن را بر عهده دارند. بر ایده بیان آزاد مثبتی هستند به منافع شان خدمت می کنند و ... معیار ارزیابی عملکرد رسانه: بر بیش از سه سطح اعمال می شود سطح نهاد یا نظام کل رسانه ها سطح سازمان رسانه ای مشخص و سطح مخاطبان از لحاظ ترکیب و سلیقه.

پرداختن به عملکرد رسانه ها پیامدهای مکی دارد به حوزه عمومی متعلق است و با روش های علم الاجتماع به طور سیستماتیک ارزیابی می شود.

آزادی و استقلال

در سطح سازمان رسانه ها آزادی معمولا بر حسب درجه کنترل اعمال شده توسط صاحبان و مدیران رسانه ها بر ارتباط سازان و دبیران و تهیه کنندگان و این افراد بر زیردستان خود و روزنامه نگاران نویسندگان و ... در قالب سازمان هایی که غالبا بورکرانیک و سلسله مراتبی هستند اندازه گیری می شود . در سطح محتوا امکانات بیش تری برای ارزیابی میزان آزادی و استقلال عملا موجود در رسانه ها وجود دارد . رسانه ها کوشش زیادی به خرج می دهند که یک حوزه عمل مستقل را حفظ کرده و در مقابل کنترل از خارج تحمیل شده یا پیروی از صاحبان منافع مقاومت کنند.

نظم و همیشگی

گرایش رسانه ها به انسجام و وحدت اجتماعی به شکل های مختلفی مشاهده می شود، پشتیبانی قلمی از گروه های دیگر در منازعه تکیه بر منافع عمومی و تقاضای هماهنگی در موضوعات تضادآفرین ، اصرار بر هویت منافع یا روحیه ملی: حمایت ازارزش های موجود در یک اجتماع ملی و غیره.

گونه گونی و دسترسی.

گونه گونی شرط لازم برای جلب مخاطبان است. برای نظام های دموکراتیک وجودش حیاتی است. در سطح جامعه باید با استفاده از تعداد رسانه های مستقل و مجرا اندازه گرفت و در سطح یک نشریه واحد از لابه لای صفحات یک روزنامه واحد می توان نقطه نظرها و اطلاعاتی کاملا متفاوت و یا برعکس نگرشی همسان و پایدار یافت.

نوعی داوری ارزشی در باب مهم ترین شاخص گونه گونی می باشد. مساله مخاطبان به دو جنبه اصلی مربوط می شود همگونی و ناهمگونی مخاطبان و دیگری توزیع واقعی کل مخاطبان میان رسانه های مختلف.

عینیت و کیفیت اطلاعات.

عینیت عمدتا به اخبار و اطلاعات مربوط می شود و بعد محودتری دارد. اهمیت این اصل چند نکته دارد: ارزش محدودی خود روزنامه نگاران فراتر بودن از قلمرو رسانه های جمعی همیشه های استقلال وجود عینیت برای حفظ اعتبار ضروری است. به طور کلی هر مطلبی که احتمال تاثیر گذاری اش به مردم در درازمدت یا کوتاه مدت بیشتر باشد و دانستن آن بیشترین فایده را برای ایشان داشته باشد دارای موضوعیت بیشتر شناخته می شود.

عینیت بیشتر یک هدف است تا شکل آرمانی کاملا محقق شده رسانه ها و حتی در همه موارد مطلوب نیست و از آن پیروی نمی شود. کیفیت فرهنگی : ملاک های کیفیت  فرهنگی در محتوای های اطلاعاتی به کار نمی رود بلکه فقط محتواهای داستانی سرگرم کننده یا تبلیغاتی را شامل می شود:

در ارزیابی تجربی کیفیت فرهنگی فرآورده های رسانه ای بازگشت به شاخص های نسبتا خام اما قابل اعتماد رایج است شاخص هایی مثل میزان تولید داخلی حضور یا غیبت عناصر معتبر سنت های جاافتاده فرهنگی و توازن میان محتوای تخلیلی و واقعی پس ارزیابی کیفیت فرهنگی را هم  می توان با مقایسه میان مجاری ارتباطی در طول زمان و هم با گذاشتن معیاری اختیاری برای عملکرد قابل قبول انجام داد و همچنین آن ها نباید آن گاه به عنوان مجرای فرهنگ یا اطلاعات عمل می کنند یا پیروی نا به جا از منطق رسانه ای پیام اولیه خود را تغییر شکل دهند.

نتیجه مشکلات نوین برای رسانه های نوین:

مسائل مربوط به کیفیت اطلاعات و قابلیت های برقراری ارتباط دوطرفه روزبهروز مورد توجه قرار می گیرد وموضوعهای مربوط به آزادی نظم گونه گونی و کیفیت فرهنگی کم تر و فوری و مهم تلقی شده اند ولی از میزان علاقه عموم مردم به کیفیت مکی نظام های ارتباطی نخواهد کاست.

هم اکنون می توان به برخی موضوعات نوخواسته که به آزادی و برابری مربوط می شوند اشاره کرد. موضوع کنترل بسیاری از رفتارها از طریق بنت در کامپیوتر مرکزی و مساله افزایش شکاف میان آن ها که از نظر اطلاعاتی غنی یا فقیراند.

معناشناسی جدید ارتباطات:

زمینه سازی برای شناخت عمیق تر رابطه فرهنگ و رسانه       حسن بشیر

مقدمه:

ارتباطات یکی از مفاهیم اساسی در علوم اجتماعی به ویژه علوم ارتباطات در عصر کنونی است، ارتباطات سنگ بنای ساختار جامعه است که در سطوح مختلف می تواند جلوه گر شود، فرهنگ نیز یکی از واژه های پیچیده ای است که تاکنون در علوم اجتماعی موضوع بحث و بررسی قرار گرفته است و اصطلاحی است با کاربردی نامحدود که اساسا می توان را به هر چیز اطلاق کرد

خلق ارتباط به زمینه های فرهنگی مناسب نیاز دارد که بدون این زمینه های فرهنگی اصولا هیچگونه ارتباطی ایجاد نمی شود بنابراین می توان گفت: فرهنگ بودن ارتباطاتدوام و بقا نمی یابد و ارتباطات بدون فرهنگ نیز از محتوا و پیامد هی بی بهره می ماند.

در این فرایند رسانه ها نقش تعیین کننده ای بر عهده دارند ودر قلب و مرکز این فرایند قرار دارند زیرا رسانه ها واسطه و میانجی میان آگاهی های فردی و ساختارهای گسترده تر اجتماعی و سازنده معنا هستند.

تحولات تاریخی مطالعات مفهوم ارتباطات

آغاز تحولات مربوط به مفهوم ارتباطات را می توان جنگ جهانی دوم به حساب آورد. در این دوره به ارتباطات از نظر اقناع تبلیغات تاثیرگذاری نفیس ایجاد ارتباط اجرای رسیدن به اهدافی در زمینه سیاسی اجتماعی توجه شده و می توان از نگاه مکانیکی و ریاضی تا نگاه معنا شناسانه طبقه بندی کرد.

1- نظریه ریاضی شانن وویور: که به نظریه ریاضی ارتباطات معروف است این نظریه را می توان آغاز ظهور مکتب فرایند انتقال پیام دانست و ارتباط را فرایندی ساده و خطی نشان می دهد که پیام در آن از طریق مجرا و از منبع به مقصد و از فرستنده به گیرنده حرکت می کند.

2- الگوی دوبعدی گرنبر: بر مبنای بعد ادراکی یا دریافتی یا بعد ارتباط برقرار کردن با وسایل و کنترل استوار است.

3- الگوی پنج مرحله ای لاسول: این الکو بر پایه چه کسی ، چه می گوید در کدام مجرا با چه کسی و با چه تاثیری طراحی شده است.؟آنچه در این الگو جدید است موضوع تاثیر و تاثیرگذاری است. تاثیر نوعی از تغییر را در گیرنده بازگو می کند.

4- الگوی سه ضلعی نبوکامب: این الگو بر پایه تاثیر ارتباط در جامعه یا روابط اجتماعی استوار است. داشتن اطلاعات اولیه در جامعه از ویژگی های مهم این الگوست.

5- الگوی وسئلی و مک لین: این نظریه بر پایه نیاز اجتماعی به اطلاعات طراحی شده است. در این جا نوعی از قدرت حاکم است که تعیین کننده گفتمان مرتبط با پیام است.

6- الگوی پاکوسن: در این الگو دو عنصر مهم را وارد مفهوم ارتباطات می کند بحث معنا و رمز نهفته در پیام و زمینه خلق پیام. لحظه تماس اهمیت خاصی دارد.

تعاریف مختلف مفهوم ارتباطات: دنس ولارنسن برای واژه ارتباطات بیش از 126 تعریف پیدا کرده اند. پانزده تعتریف برای مفهوم ارتباطات در این جا آمده است.

1- نماد/ لفظ / سخن   2- فهمیدن و ادراک    3- کنش و واکنش /  روابط / فراگرد اجتماعی   4- کاهش عدم قطعیت   5- فرایند (فراگرد)    6- انتقال / جابه جایی / تبادل     7- مرتبط کردن ، بسته بندی کردن    8- اشتراک / همانندسازی    9- کانال/ حامل / وسیله / مسیر   10- تجدید با همتاسازی خاطرات    11- پاسخ تبعیض آمیز    12- محرک   13- آگاهانه    14- زمان / موقعیت    15- قدرت.

تحلیل زبان شناختی و معناشناختی:

یکی از عوامل مهم تحول در پژوهش ارتباطی، غلبه رویکردها کیفی پررویکردهای کمی و پی بردن به کارکردهای زبان و معنا و چگونگی تحول این دو در فرهنگ های مختلف و شکل گیری ارتباط بر پایه این دو است.

بسیاری از صاحب نظران ارتباطات معتقدند که ارتباطات چیزی به جز انتقال معنی از فرستنده به گیرنده نیست . زبان شناسان معنا را در زبان و آن را قابل انتقال در حوزه زبان می دانند و در حوزه معنا اصولا دو نوع معنا را بررسی می کنند رابطه واژه فص و معنا و دیگری معنا در نظام معنا، تفاوت معنا با معنی در این است که معنی در زبان شناختی استفاده می شود و صرفا به معنی واژگانی و نهایتا جمله ای می پردازد در صورتی که معنا خوانش یا تعبیری است که از یک متن و پا پاره متن شکل می گیرد.

عامل تحریک برای برقراری ارتباط در همه مراحل مرتبط با جریان ارتباط به شکل لحظه ای و مداوم عمل می کند که به موقعیت فرستنده و گیرنده پیام بستگی دارد.

فرایند ارتباط:

شناخت اولین گام در فرایند ارتباطی است و مرحله بعد تبادل بوجود می آید که به اشکال نمادین و با استفاده از نشانه های گوناگون تحقق می یابد مرحله سوم تغییر یا تحقق تبادل است با ایجاد تغییر در محیط و از جمله درگیرنده یا گیرندگان ارتباط برقرار می شود. هدف از تغییر ایجاد نوعی از همانندسازی و نمادسازی جدید بر مبنای اشتراکات فرهنگی ثابت یا مقطعی و آن بر پایه قراردادهای به وجود آمد در لحظه ارتباط است. آخرین مرحله قدرت است که ممکن است اولین گام هم باشد .

تعریف پیشنهادی ارتباطات: ارتباطات مبادله و شناخت همراه با قدرت است که هدف ان تغیر با هدف همانند سازی در موقعیتهای مختلف است . در این تعریف شناخت بدون تبادل آن ارتباطی را به وجود نمی آورد و مساله مبادل پیام نقش اساسی در ارتباط دارد. و اصولا آنچه از ارتباطات مد نظر است نوعی فهمیدن و ادراکی است که برپایه شناخت دو طرف منبع و گیرنده استوار است.

جمع بندی: رابطه ارتباطات فرهنگ و رسانه:

پیام نه تنها بر پایه شناخت تولید می شود بر اساس قدرت نیز مبادله می شود ، این تبادل معنایی به دنبال تغییر در ساختار فرهنگی اجتماعی سیاسی و ... است . حرکت ارتباطی فرهنگی مهم ترین شاخص عملکردهای گوناگون رسانه ها در صحنه های فردی و اجتماعی و میان فرهنگی است.

 

 

رسانه های جمعی در جامعه جدید

این نوشته، از مطالب فصل 16 و 17 کتاب نظریه‏های ارتباطات نوشته ورنر سورین و جیمز تانکارد می‏باشد.

چهارنظریه از مطبوعات

اقتدار گرا ، آزادیخواه، مسئولیت اجتماعی و تمامیت خواه شوروی .

چهار نظریه برای وسایل ارتباط جمعی

محل توسعه:

اقتدارگرا: در قرن 16 و 17 در انگلستان به طور فراگیری پذیرفته شد و هنوز در بعضی کشورها اعمال می شود.

آزادیخواه: در انگلستان بعد از 1688 پذیرفته شد و در آمریکا مؤثرتر از جاها ی دیگر بود.

مسئولیت اجتماعی : در آمریکا و در قرن بیستم.

تمامیت خواه شوروی: در اتحاد جماهیر شوروی اگرچه مشابه آن را نازی ها و ایتالیایی ها انجام داده بودند.

ادامه نوشته

نظریه های ارتباطات (سروین -تانکارد)

برای مشاهده متن خلاصه فصول روی  ادامه مطالب کلیک کنید.

ادامه نوشته

درآمدی بر آینده نظریات ارتباط جمعی

در باب نظریه ارتباطات و نظریه رسانه: در جست و جوی علمی به نام ارتباطات

مک کویل در فصل پایانی کتاب خود به وضعیت ابهام انگیز مطالعه رسانه های جمعی در علوم اجتماعی اشاره

می کند؛از یکسو ارتباط جمعی را می توان حالت خاصی از پدیده کلی تر ارتباطات انسانی دانست  و از سوی دیگر پرداختن رشته های علوم انسانی مانند: جامعه شناسی، علوم سیاسی و روان شناسی اجتماعی و...به" آن"به عنوان یکی از حوزه های مورد علاقه خود.

ادامه نوشته

کتاب دانش ارتباطات (تالیف پروفسور مولانا)

سلام

برای مشاهده خلاصه فصول مورد نظر لطفا روی ادامه مطالب کلیک کنید.

ادامه نوشته

«معناشناسي جديد ارتباطات  هزينه‌ايي براي شناخت عميق‌تر رابطه‌ي فرهنگ و رسانه»

خلاصه مقاله استاد بشیر :

بديهي بودن معناي ارتباطات و تحقق آن در همه‌ي ابعاد زندگي از يكسو، «عصر ارتباطات» ويژگي عصر كنوني ضرورت تعريف دقيق ارتباطات و تبيين مفهوم فرهنگ و رسانه از يكسو و نقش تعاريف در هر علمي براي ورود به دريچه‌ي آن علم از سوي ديگر نيز نقش ارتباطات به عنوان سنگ بناي ساختار جامعه.

ادامه نوشته

نظریه های تعامل گرایی از کتاب نظریه های ارتباطی لیتل جان

ا   از نظر دانشمندان مكتب تعاملي، ارتباطات و معني كاملاً جنبه‌ي اجتماعي دارند، معنا از طريق تعامل در

    گروهاي اجتماعي خلق و تداوم مي‌يابد. تعامل اصول يا عرف‌هاي خاص مانند نقش، معيارها، قواعد و معني‌ها را در

     گروه‌هاي اجتماعي يا فرهنگ ايجاد و حفظ مي‌كند يا تغيير مي‌دهد و اين اصول به نوبه‌ي خود واقعيت فرهنگ را

         تعريف مي‌كنند.

 

ادامه نوشته

کاربرد نظریه های ارتباطات

عناصر نظریه های ارتباط جمعی

1. فرستنده ــ ارتباط گر

ارتباط گر در نظام ارتباطی سه نقش دارد :

* نقش جانبداری : تحت تأثیر قرار دادن افراد محیط به صورت مستقیم یا غیر مستقیم

* نقش مجرا : فراهم کردن آگاهی برای مخاطبان

* نقش رفتاری : شامل خوانندگان ، تماشاگران ، شنوندگان می شود

هر سه نقش امکان داشتن قدرت را دارند.

افرادی که نقش مجرا را دارند به عنوان دروازه بان اولویتهای خبری را تعیین می کنند .

ادامه نوشته

کتاب نظریه های ارتباطات

فرضیه شکاف آگاهی

فرضیه شکاف آگاهی قائل به این است که ، وقتی انتقال اطلاعات از رسانه های جمعی به نظام اجتماعی افزایش یابد ، افراد با پایگاه اجتماعی اقتصادی بالاتر نسبت به پایگاه پایین تر ، سریعاً این اطلاعات را کسب می کنند به طوری که شکاف آگاهی در بین این بخشها بوجود می آید ؛ یعنی هر دو پایگاه آگاهی بدست می آورند ولی افراد دارای پایگاه اجتماعی اقتصادی بالاتر اطلاعات بیشتری را بدست می آورند .

ادامه نوشته

نظریه های ارتباطات(تالیف ورنر سورین و جیمزتانکارد)

لطفا جهت مطالعه و مشاهده خلاصه فصل های هشت ، ده و یازده کتاب نظریه های ارتباطات به ادامه مطالب رجوع کنید .
ادامه نوشته

نظریه ها و پژوهش های ارتباط جمعی(الکسیس تن)

سلام

نوشتار حاضر خلاصه فصل های 12-16 کتاب نظریه ها و پژوهش های ارتباط جمعی (الکسیس تن) است که خدمت شما ارائه می شود . جهت مطالعه متن خلاصه به قسمت ادامه مطالب رجوع کنید .

ادامه نوشته

دیدار با پروفسور مولانا

این جلسه بعد از ظهر روز چهارشنبه 10/3/91  به مدت 40: 2  با حضور استاد محترم درس ارتباطات میان فرهنگی جناب دکتر یوسفی که زحمت زیادی برای برگزاری این دیدار متقبل شدند  و 9 نفر از دانشجویان  دانشگاه در مکان دفتر پروفسور در تهران  برگزار شد. 

   به لطف خدا جلسه مفید و مکمل خوبی برای درس ارتباطات میان فرهنگی بود لذا حیفم آمد که دوستان علاقمندی که به هر دلیل نتوانستند شرکت کنند از آن محروم شوند.علیرغم این که فرصت کافی در اختیار نداشتم فرمایشات پروفسور را پیاده کرده و در وبلاگ گروهی کلاس غرب شناسی گذاشتم تا علاوه بر همکلاسان، دوستان ورودی 90 نیز از آن استفاده کنند. ضمناً اگر سبک پیاده کردن مطالب مورد پسندتان قرار نگرفت پیشاپیش پوزش طلبیده و به عرض می رسانم هدف آن بود که عین صحبتهای پروفسور به خوانندگان انتقال یابد. دیگر این که فرصت کافی برای بازنویسی اساسی وجود نداشت و موکول کردن این مهم به زمان فراغت (که ظاهراً دست نیافتنی است) باعث سوخته شدن خبر می شد لذا سعی کردم این نقیصه را در خلاصه به عنوان پیش درآمد جبران کنم.  در پایان این جلسه فرصت بسیار خوبی برای پرسش در اختیار دانشجویان قرار گرفت. آنچه تقدیم می شود صرفاً  خلاصه و مشروح سخنان پروفسور مولانا است.

خلاصه

   پروفسور مولانا صحبتهای خود را با مقدمه ای در قالب سه سؤال اساسی شروع کردند که  ما به عنوان دانشجویان و علاقمندان به رشته ارتباطات در روابط بین الملل و میان فرهنگی می بایست به سه سؤال اصلی جواب می دهیم:

1-      دانش و درک ما از ارتباطات میان فرهنگی (نه ارتباطات به صورت عمومی) و بین المللی از تاریخ باستان تا به امروز چگونه است و آن را چقدر متفاوت از وضعیت کنونی دنیا می بینیم؟

2-      چرا و چگونه رشته ارتباطات بین الملل و میان فرهنگی مورد مطالعه قرار گرفته و رشته ای دانشگاهی شده است؟

3-      دیدگاه های اسلامی درباره ارتباطات میان فرهنگی و بین الملل چیست؟

 در ابتدا سید حمید مولانا به اهمیت این سؤالات اشاره کرد و گفت که پاسخ این پرسشها، پاسخ های بنیادینی است که باعث می شود در سیر بررسی و مطالعه ارتباطات میان فرهنگی و بین المللی از پایین(مسائل بنیادی ) به بالا حرکت کنیم در حالی که اگراز بالا به پایین بیاییم با مشکلات روبرو می شویم و این مشکلی است که امروز جامعه دانشگاهی جهان و به خصوص ایران به شدت با آن روبرو است و ریشه بسیاری از شکستها و رکودها در این رشته می باشد.

ایشان ضمن ترسیم تصویری کوتاه از تاریخچه شکل گیری ارتباطات میان فرهنگی در جوامع اروپایی از قرون باستان و امریکایی و همچنین جوامع آسیایی و مسلمان مهمترین عوامل شکل گیری این رشته را چنین برشمردند:

1-      جنگ ها و لشکر کشیهای جوامع سلطه گر بر سایر جوامع.

2-      ظهور ادیان و تلاشهای انبیا و پیامبران که این عامل سهمی بسیار اساسی و بیش از سایر عوامل در ایجاد و رشد ارتباطات دارد.

3-      رشد و توسعه اقتصاد و تجارت در جوامع مختلف

  در مورد چگونگی شکل گیری این رشته افزود: رشته ارتباطات به عنوان یک رشته دانشگاهی از بعد از جنگ جهانی دوم و از امریکا شروع می شود. به این نحو که فرصت ایجاد شده ناشی از جنگ جهانی دوم و حوادث پس از آن، امریکا را به فکر راه چاره برای تسلط بر جهان و اثبات ابرقدرتی و امپراطوری خود و به دنبال آن دستیابی به مواهب خدادادی و نیروی انسانی در کشورهای مختلف انداخت. لذا به فکر فرستادن نیروهای خود برای آشنایی با فرهنگ جواب مورد نظر برآمد که به دلیل زمان بر بودن این رویه نمی توانست پاسخگوی تعجیل آمریکا در دستیابی به اهدافش باشدلذا با تأسیس بنیادها و دانشگاه هایی  در امریکا  و سرمایه گذاری بسیار زیاد در آنها به مطالعه فرهنگ دولتها و ملتها برآمد تا بتواند با آنها ارتباط برقرار نماید و بدین ترتیب اولین جوانه های این رشته سربرآوردند. همچنین  پس از جنگ جهانی دوم  و به موازات آن، اتفاقاتی دیگر نیز در حال افتادن است که در شکل گیری این رشته تأثیر گذار می باشند و  برخی از آنها عبارتند از:

 -افزایش جمعیت جهان

-افزایش مهاجرت خصوصاً به امریکا

-رشد گردشگری

  یکی از  نکات قابل توجهی که سید حمید مولانا در این قسمت از صحبتهای خود به آن متذکر شدند؛  اشاره به اهمیت خانواده به عنوان اولین دانشگاه و آکادمی آموزش ارتباطات میان فرهنگی بود. ایشان با تمسک به آیه 13 سوره مبارکه حجرات به تبیین دیدگاه اسلام در خصوص ارتباطات میان فرهنگی پرداختند.

  ایشان در پاسخ به سؤال سوم، دو ویژگی اساسی اسلام را که نمود بارز توجه این دین به مسائل و ارتباطات میان فرهنگی و بین المللی می باشد؛ جهانی بودن و عقیدتی بودن آن دانستند و پنج مفهوم اساسی اسلام را که ریشه در معرفت شناسی این دین دارد  و ویژگی و مؤلفه بسیار مهم و بارز ارتباطات مورد نظر اسلام  می باشد را در این موارد برشمردند:

  الف) اصل توحید

   ب) اصل تقوا

  ج) مفهوم امت

  د) مفهوم امربه معروف و نهی از منکر

   ه)مفهوم امانت

         لطفاً برای مطالعه مشروح سخنان سید حمید مولانا به ویژه توضیحات مربوط به ویژگی ها و مؤلفه های ارتباطات در اسلام ادامه مطلب را کلیک کنید.

ادامه نوشته

ارتباطات    توماس ای.سبوک

تمام موجودات زنده ـ شامل خود جاندار واجزای آن ـ ازطریق ارتباطات به صورت بسیار منظمی به هم پیوسته اند به طوریکه انتقال هرگونه تاثیر از یک جزء سیستم زنده به جزء دیگر از طریق ارتباطات امکان پذیر است وآنچه بدین ترتیب منتقل می شود پیام نامیده می شود. موضوع بررسی نشانه شناسی ، چگونگی ساخت پیام است وبه علاوه این علم به بررسی جریان پیشرفت مکانیسم های مناسب پردازش پیام در پدید آیی فردی موجودات وتکامل آنها در پدیدآیی نوعی یک گونه از موجودات می پردازد.

دلالتگری یا فرآیند تبادل پیام ، ویژگی ناگزیر تمام اشکال زندگی زمینی است، با تبدیل پیام ها به اجزای اولیه تشکیل دهنده شان خواهیم دید که آنها در برگیرنده حیات بر روی زمین هستند ؛ با این نگاه ار انسان گرفته تا کوچکترین اجزای سلول ها همه دارای ظرفیت تولید و مصرف پیام هستند؛ با این حال توجه، بیشتر بر پیام های منتشر شده ودریافت شده " کلامی" و"غیر کلامی " از سوی افراد بشر متمرکز است. زبان به عنوان مجموعه ای از پیام های کلامی موضوع بررسی زبانشناسی است
ادامه نوشته

ارتباط واقناع

 

ارتباط واقناع

اقناع مورد خاصی از تاثیر اجتماعی است ، به صورتی که فرد یا گروهی به وسیله ارتباط در صدد تغییر مورد نظر در فرد یا گروه دیگر با استفاده از اطلاعات است و تفاوت اساسی آن با حالت های دیگر تاثیر اجتماعی (: تلقین شدید ، مباحثه گروهی ،القا،همنوایی و...)آن است که   عامل تغییر در اقناع ، ارائه دلایلی در پیام است که می گوید چرا گیرنده باید برای رسیدن به نتایج معین خود را انطباق دهد.

در بین پژوهشگران در مورد چیستی نگرش توافق اندکی وجود دارد چرا که اصولا نگرش یک متغیر میانی محسوب می شود که به واسطه ذهنی بودنش مستقیما قابل اندازه گیری نیست ولی می توان از آن برای پیش بینی پاسخ های قابل مشاهده استفاده کرد. تعریف های اولیه از نگرش شامل سه بعد شناختی ،احساسی و کوششی بود ؛ مبتنی براین فرض که آگاهی از نگرش می تواند رفتار فرد را نسبت به موضوع نگرش در هر موقعیتی پیش بینی کند ؛ نکته قابل نقد براین تعریف آن است که در بسیاری از مواقع نگرش ها با رفتار مطابقت ندارند واز این رو بسیاری از پژوهشگران  کنونی تعریف نگرش را تنها در بعد احساسی یعنی میزان تمایل به موافقت یا مخالفت نسبت به چیزی خلاصه می کنند.

ادامه نوشته

کتاب دانش ارتباطات مولانا

منبع:

کتاب دانش ارتباطات مولانا

فصل اول، شکل گیری و گسترش دانش ارتباطات

آیه ی 13 سوره حجرات، بنیاد ارتباطات و اطلاعات را نشان می دهد. این آیه و آیه های دیگر بویژه در سوره های الرحمن، قلم و ... حاکی از بنیادی بودن پدیده ی ارتباطات در بشریت دارد که از زمان خلقت بشر تا امروز با او همراه بوده است. ارتباطات حتی از جامعه نیز پیش تر است چون جامعه پس از خلقت اولیه فرد شکل می گیرد. در طول تاریخ تا اوایل سده ی بیستم که آغاز علمی شدن ارتباطات است ارتباطات موضوعی هنری و فنی بوده است هر چند می توانسته مسأله ای علمی هم باشد
ادامه نوشته

معناشناسی جدید ارتباطات؛زمینه سازی برای شناخت عمیق تر رابطه فرهنگ ورسانه       بشیر

 

چکیده : یکی از مشکلات جدی در تعریف جامع و مانع ارتباطات بدیهی بودن معنای آن و تحقق آن در همه ابعاد زندگی است. تعریف دقیق ارتباطات منجر به درک عمیق تری از این مفهوم و تبیین رابطه میان فرهنگ و رسانه می شود.

مقدمه:تعاریف مفاهیم علمی شامل تعریف مفهومی و عملیاتی است. اهمیت تعریف عملیاتی به این است که دقیقاً می تواند آنچه را که مفاهیم مذکور را معرفی می کند برساند. اهمیت تحلیل معنا شناختی به فراتر رفتن هر واژه از لایه معنای مفهومی و دستیابی به لایه های گوناگون معنای عملیاتی و کاربردی آن است که بر پایه شبکه ای از روابط دال و مدلول و دلالت استوار است.

ادامه نوشته

کاربرد نظریه‌های ارتباطات. سون ویندال. ترجمه دکتر علیرضا دهقان


ادامه نوشته

دانش ارتباطات

ارتباطات پدیده ای بنیادین است، که قبل از شکل گیری جامعه، همراه بشر بوده و پیشینه آن به تاریخ خلقت انسان می رسد. ارتباطات تا اوایل سده 20، موضوعی هنری بوده، سپس بوسیله جریان هایی –که به موازات یکدیگر و در عرض نیم سده رخ داده اند- به رشته ای علمی تبدیل شده است؛ این جریان ها به اختصار عبارتند از:

ادامه نوشته

حوزه های اصلی در نظریه های مربوط به اثرهای ارتباط جمعی

اطلاعات یک منبع ارزشمند است که در جامعه به طور برابر توزیع نمی شود. ارتباط جمعی، توانایی کاهش این نابرابری را دارد. برنامه آموزشی «خیابان سسام» نمونه ای است از نقش رسانه های جمعی در فراهم کردن اطلاعات برای محرومان. از طرف دیگر، این احتمال نیز وجود دارد که ارتباط جمعی باعث افزایش این تفاوت بین گروه های مختلف اجتماع شود، که اصطلاحا به آن شکاف آگاهی می گویند.

ادامه نوشته